De Antwerpse gouverneur Cathy Berx stelde afgelopen maandag de 'streefbeeldstudie' van de R11bis voor. ..... Op 18 oktober 2009 verwierpen de Antwerpenaren in een volksraadpleging de Lange Wapper. De Vlaamse regering moest een andere manier vinden om de Antwerpse Ring te sluiten en kwam op 22 september 2010 met de tunnelvariant.Met die beslissing viel ook een verrassing van formaat uit de bus. De Antwerpse oostrand krijgt twee nieuwe wegen: de A102 en de R11bis. De R11, bekend als de Krijgsbaan, ligt er vandaag al, maar wordt ondertunneld. ...... De Vlaamse regering wilde een nieuw debacle vermijden en gaf in november 2010 Cathy Berx de opdracht een 'streefbeeldstudie' te maken van de R11bis. Zo'n streefbeeld beschrijft de situatie zoals men ze idealiter hoopt te bereiken. De Antwerpse gouverneur koos ervoor om bewoners, hulpdiensten en actiegroepen te betrekken bij de opmaak van het streefbeeld en stippelde een intensief participatieparcours uit. ... U moet geglunderd hebben toen minister van Mobiliteit en Openbare Werken Hilde Crevits u de opdracht gaf. Met uw eigen commissie, de Commissie Berx, pleitte u al langer voor meer inspraak bij infrastructuurwerken. Cathy Berx: En ook mijn doctoraatsstudie handelde over de rechtsbescherming van de burger tegenover de overheid. Daarbij keek ik naar de evolutie van de verhouding tussen de burger en de overheid. De opdracht aan de Commissie Berx luidde: 'Hoe kunnen strategische infrastructuurwerken sneller worden gerealiseerd?' De belangrijkste conclusie is dat er meer geïnvesteerd moet worden in de voorfase van een project. Zelfs de definitie van het maatschappelijk probleem gebeurt het best in breed overleg. Als daar een maatschappelijke consensus of minstens begrip ontstaat, is het makkelijker om samen na te denken over oplossingen. De tijd die je vooraf investeert in goede participatie, win je achteraf terug. Een burger die betrokken wordt, stapt allicht minder snel naar de Raad van State, waardoor het risico op vertragingen bij de uitvoering kleiner wordt. Met de opdracht kreeg ik inderdaad een uitgelezen kans om de theorie zo goed als mogelijk om te zetten in de praktijk. En moet u de theorie bijsturen? Berx: Ik wil het proces grondig evalueren. We zijn aan dit participatieproces begonnen vanuit de premisse dat kennis geen monopolie is van academici of politici. In onze samenleving van hoogopgeleiden is kennis breed verspreid. Dat uitgangspunt is mij bevestigd. Ook het engagement van alle betrokkenen deed mij veel deugd. Vergeet niet: alles gebeurde vrijwillig. Maar het is ook zo dat de deelnemers van het proces veelal vanuit hun eigen belangen vertrekken. Dat is legitiem en begrijpelijk, maar dit is een opdracht voor het algemeen belang. Vele particuliere belangen en inzichten botsten daarmee. Er is zo veel mogelijk rekening gehouden met de vele suggesties van alle deelnemers. Op elk overlegmoment herhaalde ik dat het finale ontwerp nooit goed zal zijn voor iedereen. In een gezamenlijke zoektocht naar een oplossing is het geven en nemen. Helemaal vlekkeloos liep het niet. De actiegroepen Ademloos en stRaten-generaal stapten uit de 'klankbordgroep', de verzameling van burgers, actiegroepen, bedrijven en verenigingen. Zij noemen het participatieproces windowdressing. ..... Participatie kan valse verwachtingen scheppen, luidt de kritiek weleens. De burger zou kunnen gaan denken dat hij altijd in alles mag meebeslissen. Berx: Ook daarover was ik altijd duidelijk. Participatie dient om zo veel mogelijk kennis en inzicht te verwerven en maximaal rekening te houden met de belangen van zo veel mogelijk partners. Uiteindelijk beslist de democratisch gelegitimeerde overheid in functie van wat zij noodzakelijk vindt in het algemeen belang. Maar een overheid die bij grote infrastructuurwerken de burger niet betrekt, haalt vaak de eindstreep niet meer. Dat zie je in heel Europa. Ik volg nauwgezet wat er momenteel in Stuttgart gebeurt. Baden-Württemberg heeft inmiddels een minister voor participatie. Duitsland kent ook het instrument van een publiek debat over pro's en contra's. Dat is interessant omdat tegenstanders van projecten meer participeren dan voorstanders. Ook is er nood aan goede criteria omtrent het al dan niet organiseren van participatie. De infrastructuurkosten, het projectgebied en de maatschappelijke impact zullen daarbij een belangrijke rol spelen. Niet voor elk project kunnen zo veel mensen en middelen voor participatie worden ingezet. |
