Aan de K.U.Leuven loopt van maart tot mei 2008 het Forum Anne & André Leysen onder de noemer ‘Interculturele verhoudingen’.
Opzet is om een ruim publiek in Vlaanderen de kans te geven eminente experts uit binnen- en buitenland aan het woord te horen over de ruime en vooral zeer actuele thematiek van de interculturele verhoudingen, en met hen hierover in debat te treden.
Rond het thema ‘Islam & Europa’ houden dit jaar zes buitenlandse deskundigen in het kader van het Forum een voordracht. Elk van hen geniet, op het eigen werkterrein, een onberispelijke reputatie en neemt actief deel aan het publieke debat over de plaats van de islam in de wereld, gisteren, vandaag en morgen. De ondertitel voor de lezingenreeks 2008 ‘Crisissen zijn uitdagingen’ is ontleend aan een publicatie van de heer André Leysen zelf: wat op het eerste gezicht moeilijkheden oplevert en vragen oproept kan ook als een kans worden gezien. Op die manier kan ook de toenemende diversiteit in onze samenleving vandaag op een constructieve wijze worden benaderd.
Uittreksel uit de Standaard 14 maart 2006 van de eerste zeling:
'Wilders mag zijn film tonen'
Interview Ahmed Aboutaleb 'Integratie is aanpassing én acceptatie', vertelde de Nederlandse staatssecretaris van Marokkaanse origine Ahmed Aboutaleb gisteren in Leuven. 'Nieuwkomers moeten de hand in eigen boezem steken maar de Nederlandse samenleving moet hen ook accepteren.'
Zes deskundigen uit het buitenland, gaande van Nederland, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten tot Pakistan, geven hun kijk. We vroegen de staatssecretaris de dag na zijn lezing in Leuven naar zijn mening over diversiteit en integratie. Het is een persoonlijk en politiek verhaal van iemand die zelf migreerde en op zijn 15de het Marokkaanse Rifgebergte verliet voor een toekomst in Nederland. Nederland is op zoek naar zijn identiteit. Wat ging er mis? Van gidsland lijkt het nu zelf zoekende? 'Een eerste markant moment dat een nieuw tijdperk inluidde, waren Bolkesteins uitspraken voor de Europese liberalen, begin jaren negentig. Dat werd toen nog niet serieus genomen. Enkele jaren later verscheen Paul Scheffers essay, Het multiculturele drama, in NRC Handelsblad. Wat hij daar vertelde was een indringend verhaal tegen de multiculturalisten en degenen die culturele verschillen te veel relativeerden. Net dat creëerde volgens Scheffer een onderklasse van migranten die geen enkele verbondenheid met Nederland hadden. Dat vormt een gevaar voor de samenleving, was zijn teneur. Met de politieke moord op Pim Fortuyn werd het debat helemaal opengebroken. Later met de moord op Theo van Gogh door een moslim was het hek van de dam en werd het debat ook geïslamiseerd.' Heel die periode stond u mee in de vuurlinie. 'Als directeur van het Forum en later als wethouder in Amsterdam heb ik die troebele periode van nabij meegemaakt. Hoewel ik mijn mening wat bijgeschaafd heb, blijft mijn houding nu nog steeds hetzelfde. Nieuwe Nederlanders moeten kracht putten uit hun overlevingsinstinct en nieuwsgierigheid aan de dag leggen voor hun nieuwe samenleving. Ze moeten zich ermee identificeren, als iets van hen. Tegelijkertijd moet de Nederlandse samenleving de nieuwkomers aanvaarden. Het is zoals de transplantatie van een lichaamsdeel, dat zich ook moet hechten en aanvaard worden door het lichaam. Veel moslims en andere minderheden vonden mijn houding toen heel erg rauw omdat ik niet onvoorwaardelijk solidair was met hen. Maar ik wilde liever de kritiek zelf geven, omdat ik zelf uit die groepen voortkom, dan het over te laten aan anderen.' Het lijkt er wel op dat het debat vooral over moslims gaat. 'De islamisering van het samenlevingsdebat is pas de laatste zes tot zeven jaar begonnen met Pim Fortuyn die het in De Volkskrant had over 'de islam als een achterlijke cultuur'. Maar ook de komst van Polen lokt heel veel discussies uit. Een progressieve partij als de SP van Jan Marijnissen zegt dat ze onze banen inpikken. Het verschil met moslims is dat ze zichtbaar zijn op straat. De hoofddoeken, djellaba's en moskeeën die opduiken in het straatbeeld, maken dat de Nederlander als het ware fysiek of beeldtechnisch ervaart dat de samenleving aan het veranderen is.' Hoe moet het nu verder met de integratie van minderheden? 'Groepen integreren nooit, het zijn de mensen, de individuen die dat doen. Ik zou zelfs zeggen dat een zeker groepsgevoel verhindert dat mensen kiezen voor de vrije wereld. Groepen hebben een naar binnen zuigende kracht om de mensen in de groep te houden. Het kan verworden tot een dwangbuis. Mensen kunnen van verschillende entiteiten lid zijn: van de lokale voetbalclub, het buurthuis of de moskee.' Is dit een pleidooi voor individuele inburgering in plaats van de fameuze groepsgerichte integratie met behoud van eigen identiteit? 'Het Nederlandse integratiebeleid is een voortdurende worsteling. Er bestaat geen recept voor integratie. We moeten zoeken naar iets dat werkt. Er is niets mis met behoud van de eigen identiteit. Maar we moeten tegelijkertijd op zoek gaan naar nieuwe verbanden. Ikzelf ben moslim en tegelijkertijd Nederlands staatssecretaris. Hetgeen je dierbaar is, hoef je niet op te geven. ... de volledige tekst op www.standaard.be
