De selectieproeven georganiseerd door de stad Antwerpen voor polyvalente werkmannen en vrouwen in het voorjaar 2006 waren de aanleiding voor een publieke discussie omtrent het huidig personeelsbeleid van de stad Antwerpen. Nieuwe kansen dus voor werkzoekenden, maar ook voor de allochtone inwoners van de stad. Een opportuniteit voor integratie van deze laatste groep, ware het niet dat slecht dertig van de 438 deelnemers van vreemde afkomst slaagde in de eerste schifting. Maar in feite gaat het om veel meer : welke rol moeten de vakbonden toebedeeld krijgen, en welke taken moet de stad zelf uitvoeren. Snel na deze teleurstellende afloop kwamen er heel wat reacties, ondermeer van VLD-gemeenteraadslid Marleen Van Ouytsel. Volgens personeelsschepen Van Peel is het schriftelijke examen niet te zwaar maar is de Nederlandse taalkennis van de allochtone kandidaten een overduidelijk gigantisch probleem. Het schriftelijke en mondelinge examen was een grote struikelblok, allochtonen scoorden hier zeer slecht terwijl de autochtonen hier beter scoorden. Bij het praktische gedeelte scoorden beide groepen evengoed. Een taalprobleem volgens Marc Van Peel: ik ben verrast door de gebrekkige kennis van het Nederlands bij de kandidaten van vreemde afkomst, ik dacht dat we in Vlaanderen al verder stonden. Er is nog heel wat werk aan de winkel. de taalkennis essentieel is voor de uitoefening van de functies, zijn anderen van mening dat dit geen essentiële voorwaarde is. Bij monde van Marleen van Ouytselm vindt de VLD dat er wat schort aan de selectieprocedure die de stad hanteert. Taalvaardigheid is belangrijk, maar om een goede werkman of vrouw te zijn, hoef je niet perfect Nederlands te spreken. De oplossing is volgens Van Ouytsel om enkel een praktische proef te laten afleggen en eventueel voor diegenen die het echt nodig hebben een stoomcursus Nederlands te laten volgen. Bovendien was het schriftelijk examen niet alleen voor de allochtonen moeilijk. Zo werden er o.a. vragen gesteld over de zuurtegraad van de bodem; iemand die bij de ophaaldiensten werkt hoeft toch niet te weten wat de zuurtegraad ervan is? Van Peel ziet het niet echt zitten om de toelatingsvereisten te versoepelen, de Nederlandse taal goed kunnen hanteren is absoluut noodzakelijk. De mensen van de groendienst of de stadsreiniging staan dicht bij de burger, ze moeten aanspreekbaar zijn. Bovendien zou een slechte taalvaardigheid de veiligheid op de werkvloer in gevaar brengen. Niet alleen vinden velen dat het examen onnodig moeilijk was, VLD-Gemeenteraadslid Van Ouytsel Marleen schiet scherp naar de vakbonden, die volgens haar de vragen op voorhand doorspelen naar haar leden. Op deze manier worden leden van de vakbond bevooroordeeld t.o.v. niet-leden. Discriminatie dus en niet alleen naar de allochtone bevolking toe. Personeelsschepen Marc Van Peel (CD&V) vraagt in een brief dat Van Ouytsel haar betichtingen hard maakt. Hij eist dat ze de concrete feiten aan hem of aan het integriteitbureau meldt. "De beschuldigingen tasten de reputatie van de dienst Personeelsmanagement aan", zegt Van Peel. Nochtans spreken een aantal feiten voor zich: leden van de vakbonden krijgen nu eenmaal begeleiding. Deze leden kregen bovendien ook twee sessies om te informeren. Of dit nu gaat om het doorspelen van examenvragen van vorig jaar of het coachen van leden, mensen die door de VDAB doorverwezen worden krijgen het stadsexamen voorgeschoteld en geen begeleiding in vergelijking met de leden van de vakbond. De schuld ligt hierin niet zozeer bij de vakbonden zelf. Maar deze problematiek moet doorbroken worden, niet alleen de leden van de vakbond moeten voorbereid en begeleidt worden. Bovendien moeten mensen niet naar de vakbonden komen om opgeleid te worden. De vakbonden zelf zijn van mening dat de examens soepeler moeten worden. Bij velen rijst echter de vaag of de vakbonden wel in de eerste plaats zoveel inbreng zouden mogen hebben in het opstellen van de examens. Zit hier geen verborgen ledenverwerking in? Bovendien is een theoretisch examen dat gecoacht moet worden door de vakbond niet doelgericht, eerder drempelverhogend en discriminerend. De vuilophaling en groendienst worden door ambtenaren bemand. Dit punt staat ook ter discussie. Moet dit in de eerste plaats door ambtenaren gebeuren? Een stad hoeft niet alles te doen. Het spanningsveld tussen statutair en contractueel vergroot steeds maar. Deze vaststelling is een aanzet om de klassieke argumentatie voor de principiële statutaire tewerkstelling te relativeren en zelfs in vraag te stellen. Het gegeven dat de algemene beginselen van de openbare dienst enkel uitwerking hebben binnen de strikt organieke openbare diensten, versterkt deze kritiek. Een respectabel aantal andere Europese landen is Vlaanderen trouwens voorgegaan in die tendens tot 'vermarkting' van de individuele arbeidsverhoudingen in de publieke sector. De stad moet duidelijkere standpunten gaan innemen in deze materie. Een betere opstelling en begeleiding van de stad zou al veel kwaad verhelpen. Bovendien moet niet alles in onze complexe samenleving door de vakbonden te gebeuren. Het meer privaat maken van bepaalde openbare diensten zoals de groendienst en de vuilophaling - wat elders in al veel Europese landen het geval is zou ook al een stap in de goede richting zijn. Een verhaal dat een vervolg zal krijgen... Steven Vermeulen |
