OCMW- tekorten: waarom liefde blind maakt 
De verklaringen over omvang en oorzaak van de OCMW-kastekorten nemen stilaan een hilarisch karakter aan. Financiële tekorten vertienvoudigen zomaar van één week op een andere, de ene dag zijn ze onverklaarbaar, de volgende dag alweer wel. Honderden miljoenen zijn inmiddels echter definitief de deur uit en zullen door onze kinderen terubetaald moeten worden. De put werd immers gedempt door nieuwe leningen in hoofde van de stad aan te gaan. De put van 300 miljoen euro zal samen met interesten en de interesten op de interesten vanaf 2016 aanleiding geven tot terugbetalingen voor meer dan 700 miljoen euro. Als gemeenteraadslid tijdens de eerste helft van de legislatuur heb ik het dossier van nabij gevolgd en steeds gepleit voor meer transparantie en externe audits. De allerminst professionele aanpak is de reden waarom ik nooit mijn goedkeuring verleend heb aan het St. Valentijnsakkoord en is mede de aanleiding geweest dat ik uit onvrede ontslag heb genomen uit de Antwerpse gemeenteraad in 2003. Om dit onvoorstelbaar verhaal te begrijpen, moet je een aantal zaken op een rijtje zetten : - Tijdens de vorige legislatuur met een oud-burgemeester Bob Cools als OCMW-voorzitter zijn de opgenomen kaskredieten van de OCMW-ziekenhuizen bij de banken opgelopen van 100 tot 300 miljoen euro . Het OCMW was een baronnie binnen een koninkrijk. Ondanks het feit dat de stad wettelijk moet opdraaien voor alle schulden van het OCMW mocht of durfde niemand optreden. De meest waarschijnlijke hypothese, namelijk dat de kosten hoger lagen dan de opbrengsten, werd nooit onderzocht en de gemeenteraad werd regelmatig wandelen gestuurd met de berichten dat de verliezen zouden worden opgevangen door toekomstige besparingen. - Aangezien de stad niet alleen met deze verdoken OCMW-schuld worstelde, maar ook haar algemeen uitgavenniveau sneller steeg dan haar inkomsten, werd in februari 2003 door de toenmalige stadsontvanger een operatie van schuldherschikking uitgewerkt om het probleem te verleggen naar 2016 en later. Dit werd het Valentijnsakkoord gedoopt ( ‘Liefde maakt blind’) en door de gemeenteraad gejaagd met dedreiging van een renteverhoging tengevolge van een Amerikaanse invasie in Irak. Gezien de twijfels van meer dan één gemeenteraadslid, werd de belofte gedaan dat het OCMW vanaf dan geen verliezen meer zou maken en haar ziekenhuizen zouden worden verzelfstandigd. - De stadsschuld steeg aldus in het voorjaar 2003 met één derde tot 1,3 miljard euro. Waarom gebeurde deze schuldovername zo snel en zo gemakkelijk ? De OCMW-voorzitter Monica De Coninck wist niet goed aan wie ze dat godsgeschenk te danken had. De reden van haar geluk is het feit dat de overname gecombineerd kon worden met een herfinanciering, niet alleen van de OCMW-schuld, maar ook van de bestaande stadsschuld. De hele operatie leverde a voor het jaar 2003 al een bonus van 16 miljoen euro op in de stadsbegroting. Geen echte besparingen maar gewoon het vooruitschuiven van de lasten, zonder de noodzaak in het kostenpatroon van de stad zelf in te grijpen. De schepen van Financiën was blij. De bank die de operatie financieerde ook. De herfinancierig bracht ongeveer 30 miljoen euro eenmalige kosten met zich mee. Een detail dat niet aan de gemeenteraad werd medegedeeld vermits ook ‘gefinancierd’ via de nieuwe lening. - Het feit dat in het najaar 2004 bijkomend nog eens ‘onverklaarbare’ verschillen ten belope van 22 miljoen euro opdoken, is het gevolg van het feit dat de boekhoudingen van OCMW en de door haar beheerde ziekenhuizen nooit op elkaar werden afgestemd. Zo stelde de ene stelde maar rekeningen op ten laste van de andere zonder na te gaan of ze aanvaard en ooit betaald zouden worden. De juridische verzelfstandiging van de ziekenhuizen maakte tot een grondige audit onvermijdelijk en bracht het gebrek aan professioneel beheer aldus zeer duidelijk aan het licht. - De berichtgeving van maart 2005 bevestigt dat de boekhouding van het OCMW en de ziekenhuizen niet betrouwbaar waren en dat de gemeenteraad steeds verkeerd werd ingelicht. De verschillen tussen beide boekhoudingen werden inmiddels via ‘correctieboekingen’ weggewerkt, maar de financiële put wordt daarmee niet gedelgd. Wel blijkt dat de overname van 300 miljoen in 2003 meer is dan het effectieve verlies toen, maar inmiddels zijn er nieuwe verliezen. Voor een bedrag dat het verschil meer dan goed maakt. Einde goed, alles goed, zo luidt het bij het stadsbestuur. Niemand blijkt verantwoordelijkheid voor dit debacle op te nemen. Topambtenaren en politici schuiven elkaar de bal toe. De huidige wetgeving vereist het instellen van een 'tuchtprocedure' om iemand te kunnen vervangen, want incompetentie of ondermaats funktioneren zijn onvoldoende om te kunnen optreden. De prijs die de gemeenschap moet betalen voor misstappen is des te hoger. Het is een gemiste kans dat het nieuwe ontwerp van gemeetedecreet hier geen verandering in wil brengen. Moraal van het verhaal : behoud steeds uw gezond boerenverstand. Ook in de politiek. Als uw bankrekening in het rood staat, wees niet blind en tracht te begrijpen waarom. Zo handelt een goede huisvader, zo moet ook een goed stadsbestuur handelen. Vanaf het eerste uur. Christian Leysen
Ondernemer 21 maart 2005 |
