Christian Leysen: 'Dossier Antwerps Kievitplein legt gevolgen zwak bestuur bloot'
(De Morgen 14.2.2005) 'Alle sleutelfiguren in de Antwerpse politiek hebben de agenda laten bepalen door de promotoren'  Vooraanstaande architecten en stedenbouwkundigen hebben zich vernietigend uitgelaten over het verloop van de ruimtelijke ontwikkeling van een van Antwerpens 'prime locations': het Kievitgebied naast het in aanbouw zijnde hst-station. Met dat in het achterhoofd verdient de reactie van de buurt beter dan de boodschap 'spijtig, maar het is te laat', aldus een verontwaardigde Christian Leysen, ondernemer en voorzitter van het studiecentrum Antwerpen overMorgen.
Volgens u heeft Antwerpen een gouden gelegenheid voor hoogstaande stadsontwikkeling laten verzanden, en is er nu sprake van een kleurloos immobiliënproject. Hoe is het zo ver kunnen komen? Christian Leysen: "Dan moeten we even terug in de tijd. In 1998 organiseerde NMBS-Eurostation een planologische wedstrijd voor het Kievitgebied. Het internationaal gerenommeerde architectectenbureau MRDV werkte een doordacht masterplan uit, dat in mei 2000 door het stadsbestuur werd goedgekeurd. De stad besliste eerst het cruciale perceel, waarop het af te breken Switel-hotel staat, aan te kopen, maar verzaakte zonder veel uitleg één maand later. Het perceel kwam in handen van een promotor. "In 2001 maakte Alcatel bekend de Francis Welles-toren te willen verlaten. Het bedrijf onderzocht verschillende locaties binnen en buiten de stad. De belofte van de stad om de oude Alcatel-gebouwen over te nemen, haalde Alcatel over de streep om te verhuizen naar het stadscentrum naast het hst-station. De stad kwam zeer snel tot een akkoord met de tijdelijke vereniging van twee bekende Antwerpse promotoren om haar verplichtingen hard te maken door een groot deel van de verlaten Alcatel-site op het Zuid na renovatie via een huurkoopformule te verwerven. Andere gegadigde promoteren waren verbaasd over de gevolgde procedure, maar stapten niet naar de rechter 'om hun toekomstige relaties met het stadsbestuur niet te beschadigen'. De toenmalig stadssecretaris zag zich al op de hoogste verdieping kantoor houden, ook al waren er heel wat vragen of dit überhaupt de geschiktste locatie is voor de vestiging van de stedelijke administratie. Naar het jaareinde toe stelde men vast dat de promotor voor het Kievitgebied eisen stelde die een wijziging van het ruimtelijk structuurplan vragen, en verhuisde het dossier naar de Vlaamse regering. In juli 2002 keurde het college de inplanting en het volume van een kantorencomplex goed. In het najaar 2003 verleenden college en Vlaams Gewest de nodige vergunningen na negatieve adviezen van de bevoegde stedelijke instatie. In april 2004 gingen de werkzaamheden van start. "In dit dossier heeft de stad achter de feiten aan gehold. De noodzaak om het Kievitgebied te ontwikkelen met een gemengde bestemming voor kantoren en bewoning was al lang bekend en de NMBS heeft een mooie voorzet gegeven door vroegtijdig een masterplan te laten opmaken. De wens tot relocatie van Alcatel was al jaren bekend. Alle sleutelfiguren in de Antwerpse politiek, ook de toenmalige 'sterkhouders' en nadien tenoren van het Antwerpse stadscollege, hebben de agenda laten bepalen door de promotoren. Antwerpen heeft hier de prijs betaald van een zwak bestuur dat de voorbije jaren al zijn energie heeft moeten steken in crisismanagement." Wat kan er volgens u nog gedaan worden om de schade te beperken? "Alcatel heeft gekozen voor Antwerpen maar heeft ondertussen zijn behoeften teruggeschroefd tot 37.000 m2, minder dan de helft van de thans in aanbouw zijnde kantoren. Het kantorencomplex is in aanbouw en de ontwerpers van het masterplan distantiëren zich openlijk van wat voor veel specialisten een 'stedenbouwkundig' wangedrocht lijkt te worden. Alcatel kun je weinig verwijten. Zij hebben duidelijke afspraken gemaakt en een niet-evidente 'moeilijke maar strategische' keuze voor het stadscentrum genomen. Het zou echter ook verkeerd zijn de groep mensen achter het buurtcomité De Ploeg te bestempelen als spelbedervers en wereldvreemde idealisten. Zij wensen nog te redden wat er te redden is. Hun website www.antwerpencentraal/kievit is trouwens een aanrader en bevestigt dat zij ernstig werk leveren. Zij hebben in het verleden al getoond dat zij openstaan voor constructieve medewerking aan betere oplossingen. "Het beste wat nu kan gebeuren is dat zonder een juridische uitspraak af te wachten alle partijen (stadsbestuur, buurtbewoners, promotoren en toekomstige huurders) samen met een aantal onafhankelijke experts regelmatig rond de tafel gaan zitten om de toekomstige verdere ontwikkeling in betere banen te leiden en de lopende realisatie waar mogelijk bij te sturen. "Basisvereiste voor een constructieve dialoog is dat het stadsbestuur openlijk toegeeft dat in het verleden het dossier ondermaats is afgehandeld en dat zij in de toekomst de oordelen van haar eigen adviesinstanties zoals de stadsbouwmeester en de welstandscommissie, meer zal respecteren. Namens de actiegroep moet men bereid zijn te aanvaarden dat een bijsturing in dit stadium maar zeer beperkt kan zijn en dit de prijs is die men zal moeten betalen voor meer inspraak naar de toekomst toe. Promotoren en toekomstige huurders zullen zich constructief moeten opstellen om de leefbaarheid van de buurt op lange termijn veilig te stellen. Iedereen zal gediend zijn met een andere en betere aanpak." Welke lessen moeten er volgens u worden getrokken uit wat er gebeurd is? "Haast en spoed zijn zelden goed. De oplossing is niet het zoeken van één schuldige; de fout ligt in een kortzichtige aanpak en een zwak bestuur. De overheid moet wat betreft ruimtelijke ordening meer op lange termijn plannen; dit geldt voor alle beleidsniveaus. Zo niet blijft de ruimtelijke ordening speelbal van promotoren. Deze laatsten moeten noch vrienden, noch vijanden zijn, maar partners die duidelijk moeten weten en accepteren dat de grote lijnen in stadsontwikkeling met kennis van zaken door een democratisch verkozen bestuur worden bepaald. Ik pleit derhalve voor een verplichte opleiding ruimtelijke ordening voor gemeenteraadsleden, meer transparantie in de contacten tussen administratie en promotoren, en meer respect voor eigen adviesorganen. Als alle burgers zich dan ook nog de moeite getroosten zich te interessen voor de belangrijkse projecten van stadsontwikkeling, zullen missers als de ontwikkeling van het Kievitgebied ons in de toekomst bespaard worden."
|
