| Extreem rechts : ‘temptation island’ voor politici zonder agenda. Een aantal franse notabelen hebben bij de franse Raad van State een verzoekschrift ingediend om de eerste ronde van de franse presidentsverkiezingen nietig te laten verklaren : ze voelen zich bedrogen door de opiniepeilers. Franse jongeren trekken de straten op om te reageren op de uitschakeling van Jospin ten voordele van Le Pen : ze hadden ofwel helemaal niet gestemd of uit protest een stem aan een extreem linkse kandidaat geschonken. Iedereen wil zich nu een goed geweten aanpraten door zich in de ‘strijd tegen extreem rechts’ te profileren: met andere woorden, zijn eigen politieke nonchalance doen vergeten door luidkeels zijn verontwaardiging uit te roepen. Jacques Julliard in Le Nouvel Observateur (2 mei 2002) is niet mals voor ‘weldenkend links’. Hij zet zich af tegen het ‘antifascisme caviar’. Stemmen is geen vrijblijvende gemoedsuiting, maar het opnemen van ieders politieke verantwoordelijkheid. Schieten op het ‘proletariaat’, dat het socialisme heeft ingeruild voor de verleiding van extreem rechts, is fout. Het ware beter nuchter vast te stellen dat men erin gefaald heeft een geloofwaardige toekomstvisie aan een bepaalde bevolkingslaag aan te bieden. Sommigen hebben socialisme immers verward met het verdedigen van privileges van bepaalde belangengroepen. Links in Frankrijk is in de val gelopen, die ze voor centrum rechts heeft gespannen. Mitterand heeft tijdens zijn presidentschap zelfs het kiesstelsel laten wijzigen om extreem rechts meer kansen te geven in het parlement te geraken. Centrum rechts klem rijden door ze op te sluiten in een ‘cordon sanitaire’ is hem nooit gelukt en is zijn opvolgers nu zuur opgebroken. Onlangs maakte een programma van een commerciële TV-zender in Vlaanderen furore, waarbij jonge koppels hun relatie op het spel zetten door zich afzonderlijk bloot te stellen aan de verleiding van aantrekkelijke vrijgezellen. ‘Temptation Island’ zorgt ervoor dat via korte en goed gekozen fragmenten de ene partner zo snel mogelijk twijfels krijgt over de trouw van zijn levensgezel. Met wat welgekozen insinuaties is al gauw het hek van de dam. Media-aandacht en tijdelijke BV-status gegarandeerd. Extreem rechts is ‘Temptation Island’ voor politici zonder agenda. Praat erover en je staat in de kijker. Of je nu links of rechts bent : iedereen heeft er iets over te zeggen. Je hebt de optie ‘verdediger van de democratie’ of de versie ‘verstandig en begrijpend autoritarisme’. Politieke kleur, geloofsovertuigingen zijn generlei een beperking. Het resultaat is een ‘ir-reality’ show die weinig met politiek te maken heeft. De problemen zelf waarmee onze samenleving echt geconfronteerd wordt, komen in de schaduw te staan, oplossingen zijn nog minder aan de dagorde. Slogans vervangen de discussie over echte beleidskeuzes. Het veiligheidsprobleem mag zeker niet gebanaliseerd worden. Een open samenleving en het wegvallen van de Europese binnengrenzen stellen de overheid duidelijk voor een bijzonder moeilijke opgave. We moeten echter ook weten dat je de toegenomen criminaliteit niet therapeutisch kan doen verdwijnen door er tot verveling toe over te praten. Deze bedreiging van moet je met een goed beleid tot een maatschappelijk aanvaardbare proportie herleiden. Het gaat meer over goed bestuur en een efficiënte organisatie, dan over steeds maar extra mensen, over nieuwe logo’sen nieuwe uniformen. De overheid moet ‘slank en gespierd’ zijn, om de woorden van de voormalige –socialistische- franse minister van onderwijs Claude Allègre te gebruiken. Het politiek debat kan je echter niet reduceren tot één -weliswaar zeer belangrijk - maatschappijfenomeen. Waar blijft het debat over het bestendigen van een gezond economisch en sociaal klimaat? Waarom is men zo discreet over de pensioensneeuwbal die op ons afkomt? Hoe gezond is ons systeem van gezondheidszorg ? Welke rol is er weggelegd voor het onderwijs ? Is het verantwoord dat procedures belangrijker worden dan inhoud en de staat miljarden mag kosten zoals in het dossier Deurganckdok ? Hoever mogen de priviliges van ondernemingen onder overheidsstatuut de staatskas verder belasten? Een staat in de staat zoals de NMBS is wellicht een grotere bedreiging voor de democratie dan opkomend extreem rechts. Het is de verdienste van deze regering dat zij voet bij stuk houdt in haar wil het verderfelijk immobilisme der verworven misbruiken te doorbreken. Ook al moet je vaststellen dat de spoedprocedure voor het aanwerven van een gedelegeerd bestuurder van de NMBS wellicht van enige overmoed getuigde, de vastberadenheid de de bevoegde minister om zich niet neer te leggen bij een dictaat van de PS-staat in de NMBS-staat verdient alle lof. Het feit dat de NMBS zich sinds meerdere jaren onttrokken heeft aan alle controle van hogerhand en men een politiek van de ‘verbrande aarde’ heeft gevoerd, maakt het zeer waarschijnlijk dat we met een Sabena-bis scenario geconfronteerd zullen worden. Waarschijnlijk, wellicht een Sabena ‘in het kwadraat’. Voor een onderneming met een duidelijke publieke opdracht èn een monopolie is dit dubbel erg . Eerder dan een gedelegeerd bestuurder benoemt men best een vereffenaar, die uit dit onbestuurbaar conglomeraat zo spoedig mogelijk een aantal nieuwe en bestuurbare ondernemingen doet herrijzen. Extreem rechts bestrijden ? Of een eigen agenda aan de kiezers voorleggen èn durven uitvoeren ? Profileren versus besturen. Dat is het dilemma van de hedendaagse politicus. Met vier jaren verkiezingen (federaal, Vlaams, Europees en gemeentelijk) op rij, is de uitdaging de realiteit niet enkel door een campagnebril te zien. Politici die zich laten verleiden door het mediagenieke debat over extreem rechts lopen het risico - samen met het gezag van de staat - onder te gaan in de draaikolk van het extreem populisme. Politici mogen geen windhanen zijn. Kiezen is keuzes maken en de verantwoordelijkheid daarvoor nemen. In Parijs maar ook in Brussel en Antwerpen. Christian Leysen |
