Voor Leysen, directeur van havenbedrijf Ahlers en bovendien zetelend in verschillende bestuursraden, is het eenvoudig: een staatshervorming dient om de staat beter te organiseren. "Maar daar lijkt op Hertoginnedal niemand echt mee bezig. De discussie is exclusief toegespitst op de bevoegdheidsverdeling tussen Vlaanderen en Wallonië, maar het communautaire luik is slechts een heel klein deeltje van de staatshervorming die België nodig heeft. En verre van het belangrijkste deeltje."
Is de tweedeling Vlaanderen-Wallonië achterhaald? Leysen: "Ze is eigenlijk belachelijk. Vlaanderen wil zichzelf promoten in het Verre Oosten. Is het dan niet een tikkeltje eenvoudiger om de blik eerst even te verleggen naar Wallonië om daar alles uit het potentieel te halen? Ik ben vaak voor zaken in het buitenland. België kennen ze daar, Brussel en Antwerpen ook. Dat zijn echte merken. Vlaanderen kent niemand. De Vlaamse regering heeft moeite gedaan om begrippen als 'Flanders Port Area' te lanceren. Ik zit in de havenwereld: geloof me, dat doet over de grenzen bij geen enkel havenbedrijf een belletje rinkelen." Slaat Yves Leterme de bal dan compleet mis met zijn pleidooi voor méér Vlaanderen? "Ik ben het ermee eens dat een aantal bevoegdheden beter wordt overgedragen naar de deelstaten. Homogene bevoegdheidspakketten zijn nodig. Maar een staatshervorming is nodig omdat de huidige Belgische structuur niet transparant is en veel te complex. Maak de indeling van de staat dan vooral niet nóg complexer. Met elk stukje staatshervorming valt de overheidsstructuur nog moeilijker uit te leggen. Begin maar eens een overzicht te geven van wie er in dit land allemaal bevoegd is voor pakweg economie of mobiliteit." Moeten er beleidsniveaus sneuvelen? "Ik woon in Antwerpen. Ik moet stemmen voor de districtsraad, voor de gemeenteraad, voor de provincieraad, voor het Vlaams Parlement, voor de Kamer en voor de Senaat. Zes keer. Ik vind het onbegrijpelijk dat we nog altijd met onze overjaarse provincies zitten. Een gouverneur heeft een zekere rol, dat ontken ik niet. Maar ziet één burger het nut in van de rechtstreekse verkiezing van een provincieraad? Hebben ze er ook maar een flauw idee van waar de provincies voor bevoegd zijn? Weten de provincieraadsleden eigenlijk zélf wel wat hun missie is? Schaf die provincies toch gewoon af. Een echte hervorming moet op lange termijn denken. Laat provincies opgaan in streek- en stadsgewesten, waarbij de stad een aantal functies van de randgemeenten kan overnemen. Zoals in Antwerpen." Voor veel partijen zijn de provincieraden en de deputaties dankbare vehikels om trouwe soldaten met een postje te belonen of om moeilijke klanten uit te rangeren. Denkt u dat de politieke wil aanwezig is om daaraan te tornen? "In de provincies zitten zeker waardevolle en bekwame mensen, dat ga ik niet ontkennen. Maar overdaad schaadt. Als je altijd maar beleidsniveaus bijbouwt om politici van een levensverzekering te voorzien, dan ben je fout bezig. Ik ben er voorstander van om op termijn drie niveaus over te houden: het echt lokale niveau, daarboven een economisch beleidsniveau - het stadsgewest of de Vlaamse regering en bijhorend parlement - en ten slotte het puur politieke niveau dat zich bezighoudt met het buitenlands beleid en andere overkoepelende bevoegdheden." Schrappen in de verschillende beleidsniveaus betekent niet alleen schrappen in het aantal beroepspolitici, maar ook in het ambtenarenlegioen. "Dat is onvermijdelijk. België heeft een veel te groot ambtenarenkorps. We zouden dezelfde taken kunnen uitvoeren met 20 tot 30 procent minder ambtenaren. Dat zeg ik niet, hé, dat zeggen verschillende internationale instanties in officiële rapporten. Je moet die mensen niet op straat zetten, je moet hen alternatieven bieden. Maar daarvoor moeten politici een andere definitie durven hanteren van de professionele loopbaan. Ze moeten durven zeggen: 'Sorry, hier hebben we je niet meer nodig, maar op een andere plek heb je wél een toekomst.' Zowel de beleidsmakers als de ambtenaren moeten zich flexibeler opstellen." Als er al een staatshervorming komt, is het nu al uitgesloten dat die ook maar in de buurt komt van wat u voorstelt. "Ik hoop dat ze daar in Hertoginnedal snel het communautaire hoofdstuk afronden. Maar dan moeten alle partijen afstappen van de symbolenstrijd over Brussel-Halle-Vilvoorde. In de politiek heeft men de neiging om secundaire problemen à la Brussel-Halle-Vilvoorde of de Voerstreek te gebruiken om de échte problemen uit de weg te gaan. Als er een Belgisch compromis uit de bus komt waarbij de effecten van een splitsing in de praktijk toch gewoon teniet worden gedaan door andere maatregelen, laat het dan zo. Geef toe dat een oplossing voorlopig onmogelijk is en stort je op de echt belangrijke uitdagingen voor de komende decennia: de vergrijzing, de betaalbaarheid van de pensioenen, werkgelegenheid voor iedereen... Als je de instituties niet op een zinvolle manier kunt hervormen, hervorm ze dan niet. Complexe ingrepen die alleen maar dienen om iedereen gelukkig te houden en iedereen te laten scoren, hypothekeren onze toekomst nog verder." Kunnen de onderhandelaars na zoveel communautair opbod nog inbinden zonder onherstelbaar gezichtsverlies te lijden? "Ze moeten maar eens duidelijk zijn. Ik vraag me af welke strategie de onderhandelaars volgen. Als ze België willen opblazen, zijn ze goed bezig. Als dat niet het geval is - en dat hoor ik ze toch overal vertellen - moeten ze dringend een andere richting inslaan. Ik krijg de indruk dat iedereen zowel in een post- als in een pre-electorale fase zit. Elke politicus zit nu al met de regionale verkiezingen in zijn hoofd, dat is de aard van het beestje. Ze zijn zich nu al aan het profileren voor de volgende verkiezingen. Het politieke landschap is er de voorbije jaren natuurlijk niet eenvoudiger op geworden. CD&V heeft N-VA aan boord gehaald voor snel electoraal succes. Dat is ook gelukt. Maar het is onbegrijpelijk dat Leterme geen plan had voor na de verkiezingen. Hij heeft tijdens de campagne op geen enkel moment gedacht aan de dag na 10 juni. Hij heeft de Franstaligen tegen zich in het harnas gejaagd, puur om stemmen te halen. Maar natuurlijk blijft daar na de verkiezingen veel van hangen. De houding van Leterme kun je bezwaarlijk onder 'politieke wijsheid' catalogeren." U hebt samen met twee andere liberalen, Vlaams Parlementslid Sven Gatz en Gents schepen Sas van Rouveroij, drie boeken geschreven over het toenemende belang van steden. Die komen amper aan bod in de formatie. Alleen Brussel ligt op de onderhandelingstafel, maar dan vooral omdat de inzet daar communautair is. "Men kan er niet omheen dat de notie van een 'staat' overal ter wereld aan belang verliest ten voordele van steden. Mensen trekken meer en meer naar de stad, ze keren ook steeds vaker terug naar de stad. In ontwikkelingslanden kampt het platteland met een massale ontvolking, mensen verhuizen massaal naar de stad. Los van de vraag of die evolutie positief of wensbaar is, of welke problemen ze met zich meebrengt, is ze wel een realiteit. De staatsstructuren moeten daar rekening mee houden. Ik hoop dat we binnen twintig jaar Antwerpse en Brusselse stadsgewesten hebben." Hebt u de verkiezingswinst van Leterme en CD&V ook geïnterpreteerd als de overwinning van la Flandre profonde? "Paars heeft voor een trendbreuk gezorgd. Guy Verhofstadt, Karel De Gucht, Louis Michel op zijn eigen manier, ze hebben toch allemaal de Belgische stem laten horen over de landsgrenzen heen. Het zou totaal fout zijn om de klok opnieuw terug te draaien. De havens van Zeebrugge en Antwerpen waren vroeger de grootste concurrenten, nu werken ze samen en zijn de grote spelers in de scheepvaart in beide havens aanwezig. Kijk naar Kortrijk en Lille, die over de grenzen heen steeds nauwer samenwerken. Provincialisme is echt nergens goed voor." Is het aan Open Vld om een dam op te werpen tegen dat provincialisme? "Dat denk ik wel. De oude CVP is weer helemaal terug, het is aan de liberalen om tegengas te geven." Welke rol wilt u nog spelen in Open Vld? "Ik ben na de Visa-affaire uit de Antwerpse gemeenteraad gestapt, omdat ik vond dat Open Vld te veel opgeslorpt werd door de macht. We moeten daarvoor blijven oppassen, anders is de neiging groot om alleen maar bezig te zijn met de lopende zaken en de ideologische toekomstvisie uit het oog te verliezen. Ik ben nog altijd actief lid van Open Vld. In de politiek heb je niet alleen openbare mandaten nodig, maar ook mensen die mee aan de ideologische kar trekken. De partij moet erover waken dat ze die ideologische lijn dag in, dag uit blijft bewaken, niet alleen de maanden voor de verkiezingen."
|
